Drejtoria Rajonale e Trashëgimisë Kulturore Gjirokastër publikoi sot pamje mbresëlënëse të Kalasë së Paleokastrës, e cila është Monument Kulture, Kategoria I dhe gjendet në fshatin Paleokastër, në qarkun e Gjirokastrës, Njësia Administrative “Cepo”.
Kështjella ngrihet në një terren të rrafshët, aty ku bashkohet lumi Drinos me Belicen, lumin e Kardhiqit. Nga studimet është vërtetuar se kështjella është ndërtuar në shek. IV-VI. Në planimetri, kështjella ka formën e një trapezi të rregullt me sipërfaqe 0,915 ha. me bazën 113,5 m, brinjët anësore 92,5 m dhe brinjën e sipërme 90,5 m.
Muret rrethuese përforcohen prej 14 kullash, kuadratike në skajet lindorë, në formë patkoi në skajin veriperëndimor dhe rrethore në atë juglindor, shkruan atsh.
Duke u bazuar në shqyrtimin e kurtinave, kullave dhe hyrjeve në Kështjellën e Paleokastrës mund të dallohen tri faza ndërtimi. Gjatë gërmimit të bazilikës nën nivelin e dyshemesë së saj, u zbuluan gjurmët e disa mureve, kapanone për qëndrimin e ushtarëve.
Ambientet duket se kanë pasur gjerësi rreth 11 m dhe ndaheshin në drejtimin gjatësor në dy pjesë të nënndara më tej në një sërë kthinash 5×5 m, në të cilat kalohej nga rrugët në lindje dhe në perëndim të këtyre ambienteve. Përveç kapanoneve të ushtarëve është zbuluar një bazilikë brenda kështjellës dhe një kishë njënefëshe jashtë kështjellës.
Hyrja kryesore e mbrojtur prej dy kullash gjendet në mes të anës së ngushtë, asaj perëndimore. Përveç saj në mesin e anës lindore dhe në anën veriore gjenden dy hyrje të vogla, të dorës së dytë, që shërbenin për komunikim më të shpejtë me këto anë. Gjatë fushatave të gërmimit u zbuluan 18 varre. Siç rezulton nga gjurmët, ambientet e kullave kanë qenë shtruar me dysheme rrasash dhe ndaheshin prej katit të sipërm me dysheme dërrase. Në këtë mjedis gjendeshin shkallët që të çonin në katin e dytë të kullës dhe më tej në shtegun e kalimit. Mungesa e rampave të gurta dëshmon se këto shkallë kanë qenë prej druri.
