Heroi kombëtar Gjergj Kastriot – Skënderbeu ka lindur më 6 maj të vitit 1405, në një familje fisnike të Dibrës, siç ishte ajo e Gjon Kastriotit.
Në kalendarin e ngrirë të historisë sonë, 6 maji nuk është thjesht lindja e një njeriu; është lindja e një ankthi që do të trazonte gjumin e sulltanëve për një çerek shekulli. Gjergj Kastrioti nuk lindi në një ditë të zakonshme; ai lindi në atë zonë gri ku fisnikëria dibrane ndeshej me horizontet e turbullta të një Europe që ende nuk e dinte se fati i saj do të vendosej në bedenat e një kështjelle ballkanike.
Historia na thotë se ai u mor peng. Por pengmarrja nuk është thjesht një akt fizik; është një shpëlarje e kujtesës. Ai u rrit nën dritën e zbehtë të sarajeve të Edrenesë, duke u stërvitur për të qenë shpata e një perandorie që kërkonte të gllabëronte pikërisht gjakun e tij. Imagjinoni gjeneralin Skënderbe, në kulmin e lavdisë otomane, teksa dëgjonte jehonën e largët të një gjuhe që po harrohej, një gjuhe që i ngjante rënies së shiut mbi gurët e Krujës.
Thyerja e Madhe e vitit 1443
Viti 1443 nuk ishte thjesht një dezertim ushtarak. Ishte një akt “shkishërimi” nga Lindja. Kur ai u largua nga beteja, ai nuk po ikte nga lufta, po kthehej te vetvetja. Lidhja e Lezhës në vitin 1444 nuk ishte thjesht një aleancë princash; ishte një mbledhje e vjetër, pothuajse homerike, ku burrat që deri dje shihnin me dyshim njëri-tjetrin, vendosën të ndanin të njëjtin varr.
Muri mes dy Botëve
Skënderbeu nuk ishte vetëm një strateg i betejave të Torviollit apo i mureve të pathyeshme të Krujës. Ai ishte, mbi të gjitha, arkitekti i një mbrojtjeje morale. Në atë traktat të Gaetës, në marrëdhëniet me Napolin dhe në bekimin e Papa Piut II, Kastrioti po nënshkruante certifikatën e përkatësisë sonë europiane.
Ai ishte “Athleta Christi”, por jo në kuptimin e thjeshtë fetar. Ai ishte atleti i një qëndrese që nuk lejonte rrafshimin e kulturave. Ndërsa Europa Perëndimore vallëzonte në oborret e saj të rilindjes, në këtë cep të Ballkanit, një burrë dhe një ushtri e vogël po mbanin mbi shpatulla peshën e një kontinenti të tërë.
Guri më i rënde – i të gjithë kohërave, – në vendin e vet
Ai vdiq më 17 janar, duke lënë pas një vend që digjej, por që kishte rifituar dinjitetin e të qenit i lirë. Skënderbeu nuk është thjesht një hero i gdhendur në bronz; ai është vetë guri i kësaj toke, i ftohtë, i rëndë dhe i përjetshëm.
Sot, kur kujtojmë ditëlindjen e tij, nuk festojmë thjesht një datë. Kujtojmë atë çast kur Shqipëria, përmes tij, vendosi të mos ishte një provincë e humbur e Azisë, por porta e hekurt e Europës. Ai mbetet personazhi ynë më tragjik dhe më madhështor, njeriu që e ktheu historinë në mit dhe mitin në identitet.
