Ajo që njerëzit e quajnë ‘histori’ është shpesh vetëm një koleksion i gjatë mashtrimesh të pranuara, të thurura nga dëshira e verbër për t’i dhënë kuptim një ekzistence kaotike. Rasti i Konstandin Simonidesit nuk duhet parë si një thyerje e thjeshtë e moralit, por si triumfi i Vullnetit mbi të vërtetën objektive. Në skenën e mjerueshme të shekullit të XIX, ku kombet e reja kërkonin dëshpërimisht një pasqyrë ku të dukeshin madhështorë, Simonidesi nuk ofroi dije, por një mirazh. Ai kuptoi se njeriu, kjo specie metafizike, nuk kërkon të vërtetën, por vërtetimin e paragjykimeve të veta. Duke falsifikuar të shkuarën, ai thjesht u dha atyre ‘Vullnetin’ e shndërruar në pergamenë, duke dëshmuar se intelekti është vetëm një shërbëtor i bindur i dëshirave tona kolektive.
“Mundus vult decipi”: një kohë që kërkonte mite
Shprehja latine Mundus vult decipi – “bota dëshiron të mashtrohet” – nuk është vetëm një aforizëm për natyrën njerëzore, por një çelës interpretimi për shekullin XIX. Në këtë epokë, kombet e reja kërkonin legjitimitet historik, vazhdimësi kulturore dhe rrënjë të thella në antikitet. Kjo ishte veçanërisht e vërtetë për shtetin e ri grek, i cili pas pavarësisë së tij kërkonte të ndërtonte një narrativë të pandërprerë që lidhte Greqinë moderne me lavdinë klasike.
Në këtë kontekst, figura e Simonides nuk duhet parë si një devijim i izoluar, por si një simptomë e një kulture që kishte nevojë për dëshmi, për tekste, për “prova”. Siç thekson studimi i redaktuar nga Andreas E. Müller dhe Lilia Diamantopoulou, Simonides “përmbysi botën e studimeve klasike si një uragan”, duke vënë në pikëpyetje vetë themelet e autenticitetit filologjik.
Falsifikimi si fenomen kulturor dhe intelektual
Sipas analizës së historianit Wolfgang Speyer, falsifikimi nuk është një anomali, por një pjesë e trashëgimisë kulturore evropiane. Ai lidhet me një ambivalencë të lashtë midis të vërtetës dhe gënjeshtrës, që shfaqet që në mitologjinë greke – ku figura si Hermes mishërojnë mashtrimin si inteligjencë krijuese.
Në këtë kuptim, Simonides nuk ishte thjesht një mashtrues ordiner. Ai ishte produkt i një tradite të gjatë ku:
- imitimi dhe falsifikimi kërkonin talent artistik,
- mashtrimi mund të konsiderohej një formë mjeshtërie,
- dhe kufiri midis fiksionit dhe historisë ishte historikisht i paqartë.
Speyer shkon më tej duke sugjeruar se falsifikuesi shpesh vepron me bindjen e superioritetit intelektual ndaj të tjerëve. Kjo është thelbësore për të kuptuar Simonides: ai nuk gënjeu vetëm për përfitim material, por për të imponuar një vizion të realitetit.
Metoda e Simonides: midis filologjisë dhe iluzionit
Studimet e kryera në Vjenë tregojnë se Simonides përdorte metoda jashtëzakonisht të sofistikuara:
- krijonte dorëshkrime “antike” me stil të imituar me përpikmëri,
- përdorte burime reale dhe të shpikura në mënyrë të ndërthurur,
- ndërtonte aparate kritikë (shënime, prolegomena, referenca) për të rritur besueshmërinë,
- dhe madje manipulonte kontekste materiale (si data në manastire apo mbishkrime).
Një shembull i qartë është vepra Symais (1849), ku ai paraqitet si “editor” i një dorëshkrimi bizantin të panjohur. Ai:
- shpik autorë të rinj,
- citon autorë realë si Straboni apo Diodori,
- dhe krijon një rrjet referencash që e bëjnë tekstin të duket akademikisht i pakontestueshëm.
Kjo është ajo që studiuesit e quajnë “mistifikim”: një diskurs që maskon fiksionin si fakt. Siç vëren Umberto Eco, falsifikimi letrar shpesh funksionon duke simuluar shenjat e së vërtetës.
Simonides dhe “shpikja e traditës”
Kontributi më i rëndësishëm i Simonides nuk ishte vetë falsifikimi, por efekti i tij në historiografinë greke. Në një periudhë kur shteti grek kërkonte të ndërtonte një vijimësi nga antikiteti në modernitet, tekstet e tij:
- plotësonin boshllëqe historike,
- ofronin “dëshmi” për institucione, shkolla dhe tradita të lashta,
- dhe forconin narrativën e një identiteti të pandërprerë helen.
Në këtë kuptim, ai kontribuoi në atë që historianët modernë e quajnë “shpikja e traditës”: krijimi i një të kaluare që i shërben nevojave të së tashmes.
Ironia qëndron në faktin se edhe kur u demaskuan, shumë nga këto ide vazhduan të ndikojnë në diskursin akademik dhe publik. Pra, falsifikimi nuk ishte thjesht një mashtrim i përkohshëm – ai kishte pasoja afatgjata.
Debatet shkencore dhe trashëgimia e paqartë
Figura e Simonides mbetet e diskutueshme edhe sot. Studiues si Luciano Canfora e kanë lidhur atë me falsifikime të mëdha si Papirusi i Artemidorit, ndërsa të tjerë, si Jürgen Hammerstaedt, kanë argumentuar se ai nuk mund të fajësohet për gjithçka.
Kjo tregon një problem më të thellë: vetë kriteret e autenticitetit janë historike dhe të ndryshueshme. Teknologjitë moderne (si analiza multispektrale e bojërave) kanë ndihmuar në zbardhjen e disa rasteve, por jo në zhdukjen e plotë të mjegullës.
Një falsifikues apo një arkitekt i identitetit?
Nëse e shohim Simonides vetëm si një mashtrues, humbasim dimensionin më të rëndësishëm të veprës së tij. Ai ishte:
- një produkt i nacionalizmit romantik,
- një manipulues i dijes për qëllime ideologjike,
- dhe një figurë që ndërtoi ura midis fiksionit dhe historisë.
Në një farë kuptimi provokues, mund të thuhet se Simonides nuk “krijoi” kombin grek, por kontribuoi në mënyrën se si ai e imagjinon veten. Ai prodhoi tekstet që një shoqëri donte t’i besonte.
Mes mashtrimit dhe nevojës historike
Historia e Konstandin Simonides na detyron të rishikojmë një pyetje themelore: a është historia gjithmonë një kërkim i së vërtetës, apo shpesh një ndërtim i së besueshmes?
Në një epokë kur shtetet kërkonin legjitimitet, falsifikuesi u bë, paradoksalisht, një furnizues i së kaluarës. Ai veproi sipas një logjike të thjeshtë, por të fuqishme: nëse bota kërkon të besojë, dikush do t’i japë asaj arsye për ta bërë këtë.
Dhe në këtë pikë, Simonides nuk është vetëm një figurë e së kaluarës. Ai është një paralajmërim për çdo epokë ku historia bëhet instrument i identitetit – dhe ku e vërteta rrezikon të zëvendësohet nga ajo që duket më e besueshme. Përgatiti Elis Buba / usalbanianmediagroup.com
Referenca:
- Canfora, Luciano.
Simonides as the Author of the False Artemidorus. Në: Müller, Andreas E.; Diamantopoulou, Lilia; Gastgeber, Christian; Katsiakiori-Rankl, Athanasia (eds.), Konstantinos Simonides and His Forgeries. Vienna: Vienna University Press, 2016. - Diamantopoulou, Lilia.
Konstantinos Simonides: Life and Work. A Tabular Overview. Në: Müller et al. (eds.), Konstantinos Simonides and His Forgeries. Vienna: Vienna University Press, 2016. - Diamantopoulou, Lilia.
Konstantinos Simonides: Literary Forgeries and the Invention of the Nation. Në: Müller et al. (eds.), Konstantinos Simonides and His Forgeries. Vienna: Vienna University Press, 2016. - Eco, Umberto.
I limiti dell’interpretazione. Milano: Bompiani, 1990. - Frühmann, Bernadette; Cappa, Federica; Vetter, Wilfried; Schreiner, Manfred.
On the Determination of the Inks in the Manuscript Suppl. gr. 119 of the Austrian National Library in Vienna. Në: Müller et al. (eds.), Vienna University Press, 2016. - Hammerstaedt, Jürgen.
Simonides is not to Blame for Everything! The Debate about the Artemidorus Papyrus. Në: Müller et al. (eds.), Vienna University Press, 2016. - Hollaus, Fabian; Sablatnig, Robert.
MultiSpectral Imaging for the Analysis of Historical Handwritings and Forgery Detection. Në: Müller et al. (eds.), Vienna University Press, 2016. - Müller, Andreas E.; Diamantopoulou, Lilia; Gastgeber, Christian; Katsiakiori-Rankl, Athanasia (eds.).
Konstantinos Simonides and His Forgeries. Vienna: Vienna University Press, 2016. - Speyer, Wolfgang.
Die literarische Fälschung im heidnischen und christlichen Altertum. München: C.H. Beck, 1971. - Speyer, Wolfgang.
Forgers and Forgery, Historically, Psychologically, and Ethically Considered. Në: Müller et al. (eds.), Konstantinos Simonides and His Forgeries. Vienna: Vienna University Press, 2016. - Wagner, Birgit.
The Carte d’Arborea: A 19th-Century Sardinian Historical Forgery and Its Literary Consequences. Në: Müller et al. (eds.), Vienna University Press, 2016. - Müller, Andreas E.
Brothers in Spirit? The Forgers Constantine Simonides and Demetrius Rhodokanakis. Në: Müller et al. (eds.), Vienna University Press, 2016. - Lykourgos, Alexandros.
Apokalypsis peri Simonidou (Revelations on Simonides). Athinë, 1856 (botim i dytë). - Rangavis, Alexandros Rizos.
Artikuj kritikë mbi veprat e Simonides në revistën Pandora, Athinë, 1851. - Moustoxydis, Andreas.
Letër publike mbi Simonides, në Pandora, Vol. 1, 1851.
