Delegat, nismëtar dhe hartues i proklamatës së Pavarësisë.
Veprimtar i lëvizjes kombëtare, ministër, deputet, gjuhëtar, poet dhe publicist.
Pjesëmarrës në Kongresin e Manastirit, ku u zgjodh anëtar komisioni për njehsimin e alfabetit.
Pjesëmarrës në kryengritjen e malësorëve të mbi Shkodrës dhe bashkëhartues me Ismail Qemalin në Memorandumin e Greçës (i ashtuquajturi libri i kuq).
Organizator i kryengritjes së përgjithshme të vitit 1912.
Të gjitha këto etapa që përfaqësojnë një pikë kthese për historinë e Shqipërisë i lidh një emër.
Ai i Luigj Gurakuqit.
Sot, më 19 shkurt shënjohet edhe 143-vjetori i lindjes së tij në qytetin e Shkodrës.
I lindur në një familje tregtarësh mjaft të njohur, Gurakuqi sot të mbaronte kolegjin saverian, në profilin tregtar.
Ai emërohet ministër i Financave në periudhën e Qeverisë së Fan Nolit, gjatë vitit 1924.
Në të gjitha shkrimet akademike – Gurakuqi vlerësohet si një nga ministrat më të arsimuar.
Asokohe ai gjeti një Qeveri me 4 milionë franga ari të papaguara dhe e mbylli me një suficit ekonomik prej 1 milionë franga ari.
Por gjithçka do të shkoqitej pas shtypjes së lëvizjes së Qershorit dhe ikjes së Fan Nolit.
Gurakuqi do të nisej për në Itali – duke mos e ditur se atje e priste dhe fundi i rrugëtimit.
Më 2 mars të vitit 1925, atij iu bë një atentat në Bari, ku po darkonte me disa të njohur të tij.
Shtypi i kohës, të nesërmen do të ziente nga debatet dhe lajmi i vdekjes së tij.
Referuar dëshmive në xhepin e ministrit “më kursimtar” do të gjendeshin vetëm 5 lira.
Autori i vrasjes ishte jo më pak se djali i tezes së tij, Baljton Stambolla.
Aludimet se porositësi i vrasjes së Gurakuqit ishte Ahmet Zogu, nuk mbetën aludime.
Vrasësi do të tregonte si ishte paguar, njeriu i besuar i Zogut, Çatin Saraçi në kujtimet e tij do ta vërtetonte këtë.
“Mbas këtij episodi tragjik ia dola t’i fitoja zemrën Zogut. Sa i takon krimit ishte më se e natyrshme që emrin im të përlyhej dhe të lidhjes me atë të Zogut”, janë disa nga copëzat e shkruara nga vetë Saraçi.
Vite më pas, emri i tij do të shkruhej në shkolla, universitete dhe sheshe në të gjithë Shqipërinë.
Kjo edhe në përqafje me vargjet e shkruara nga ai vetë.
“Nji popull që nderon burrat e vet, një popull qi pavdekëson kujtimin e tyne, jo vetëm nder faqet e historisë por ehe mbi rrasa e në monumente, ai popull tregon se ka ndërgjegje, se ka ndiesi të hollë, se njef miradijen e ka deshir me u sjellun e me u drejtum mbas shembullit te të medhajve të vet”
