Vendet në ‘dhomën e pritjes’ së BE-së si Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia kanë dështuar në bërjen e progresit real për uljen e korrupsionit dhe përmirësimin e demokracisë gjatë katër viteve të fundit, parakushte themelore për anëtarësimin në BE.
Gjendja e vështirë e vendeve të Ballkanit Perëndimor ishte në qendër të vëmendjes në samitin e fundit BE-Ballkani Perëndimor në Bruksel. Udhëheqësit e këtyre shteteve, të zemëruar dolën në një konferencë të përbashkët për të kritikuar BE-në për mungesën e unitetit, premtimet e pambajtura dhe madje e akuzuan se nuk kishte shtëpinë e saj të rregullt.
EURACTIV ka bërë një vëzhdim për të parë se sa kanë përparuar shtetet e Ballkanit Perëndimor. Për vendin tonë konstaton se:
Shqipëria aplikoi për anëtarësim në vitin 2009 dhe u bë kandidate zyrtare në 2014. Që atëherë, ajo ka punuar për të përmbushur një sërë kushtesh të përcaktuara nga Komisioni. Këto kushte, gjithsej 15, janë deklaruar të plotësuara nga Brukseli, por organizatat e pavarura do të kërkojnë të ndryshojnë.
Indeksi i perceptimit të korrupsionit i Transparency International ka rënë ndjeshëm midis 2016 dhe 2021, duke rënë nga 39 në 35 pikë nga 100 e mundshme.
Aktualisht është në nivelet e vitit 2014 dhe mezi është përmirësuar nga viti 2012 kur vendi u përfshi për herë të parë. Kjo tregon pak progres në një dekadë, dhe çështje të veçanta të ngritura vazhdimisht gjatë viteve përfshijnë kapjen e shtetit, dhunën policore, korrupsionin e nivelit të lartë dhe kontrollet dhe balancat e dobëta.
Duke kaluar në Indeksin e Freedom House, Freedom in the Ëorld, është një histori e ngjashme. Shqipëria ka rënë gjatë pesë viteve të fundit, nuk ka pasur progres dhe ende renditet si “pjesërisht e lirë” për sa i përket lirive dhe demokracisë që gëzojnë qytetarët.
Gjërat bëhen edhe më keq kur shikojmë peizazhin e lirisë së medias, pasi vendi ka rënë me më shumë se 20 vende më poshtë në renditjen globale që kur kryeministri Edi Rama erdhi në pushtet në 2013.
Edhe Departamenti Amerikan i Shtetit ka qenë konsistent në kritikat e tij të ashpra për abuzimet e të drejtave të njeriut, një sistem gjyqësor tejet të korruptuar, dështimin për të shuar trafikun e qenieve njerëzore, kultivimin e drogës dhe krimin e organizuar dhe asnjë përparim në luftën kundër korrupsionit apo pastrimit të parave.
Ndërsa për Maqedoninë e Veriut konstatohet se përparimi ka qenë më i prekshëm. Si Freedom House ashtu edhe Reporterët pa Kufij raportojnë progres çdo vit nga vendi.
I njëjti vlerësim vlen edhe për Malin e Zi, për të cilin thuhet se ka bëtë përparim në disa fusha.
Ndërsa Serbia paraqet një situatë më të zymtë se Shqipëria dhe renditet e fundit në Rajon. Korrupsioni ka shënuar rritje, ndërsa liritë demokratike rënie.
Kosovës dhe Bosnjë-Hercegovinës nuk i është dhënë ende statusi i kandidatit. Kosova ka regjistruar një rritje të konsiderueshme në të gjitha fushat në vitet e fundit, shpesh duke u renditur mbi homologët e saj shpresëdhënës në BE.
