Një dukë francez në Vlorë
Një nga pesë kandidaturat mbretërore me pretendim në fronin e mudshëm shqiptar, më mirë se kushdo na e rrëfen vetë Ismail Qemali në kujtimet e tij. “Një mbrëmje, andej nga fundi i marsit të 1913 – shkruan ai – mësuam se një anije me flamur britanik ishte ankoruar në port dhe kishte sjellë lajmin se bllokada detare ishte hequr. Natyrisht, ishim të lumtur nga ky lajm. Të nesërmen në mëngjes më informuan se anija në fjalë ishte jahti i Dukës de Montepensier, vëllait më të vogël të Dukës së Orleanit.
Duka më nisi një lajmëtar me një mesazh me anë të të cilit Madhëria e Tij më komunikonte qëllimin e vizitës së tij, që ishte dëshira për të paraqitur kandidaturën e tij për fronin e Shqipërisë. Letra ishte e shoqëruar me një ftesë për drekë në jaht. Unë pranova dhe, pasi hëngrëm, patëm një bisedë të gjatë në të cilën ai më përsëriti qëllimet e tij. E sigurova se do të isha i lumtur qoftë për vete, qoftë për vendin tim që një fisnik nga familja mbretërore franceze të shpresonte për detyrën e vështirë, por të nderuar të mbretërimit në Shqipëri, por isha i detyruar të shtoja se bllokada e gjatë na kishte mbajtur për shumë kohë larg të kuptuarit se cila ishte gjendja jonë e tanishme në raport me fuqitë europiane dhe andaj më vinte keq që nuk do të ishim në gjendje të merrnim një vendim të prerë, qoftë ky edhe në përputhje me dëshirat tona”.
Tashmë është bërë e famshme fotografia që tregon Ismail Qemalin, Isa Boletinin e të tjerët duke u nisur nga Vlora për në Londër. E pra varka po i çonte pikërisht në jahtin e Montpensierit. Me të udhëtuan deri në Brindisi.
Jahti që transportoi Ismail Qemalin në Itali
Pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë më 28 nëntor 1912, kryeministri i parë shqiptar nisi një udhëtim për të marrë pjesë në Konferencën e Londrës.
Duke u nisur nga brigjet e Shqipërisë, ai u transportua në Trieste të Italisë me jahtin “Mekong” në pronësi të Princit Ferdinand, Duka i Montpensier, anëtar i familjes së njohur Bourbon-Orleans.
Me të mbërritur në Itali, ai u sqaroi gazetarëve se Shqipëria kishte shpallur pavarësinë e saj dhe një nga objektivat e qeverisë së re ishte të gjente një Princ të përshtatshëm për Shqipërinë.
Ambasadori osman në Itali kritikoi deklaratat e Kemalit për kërkimin e një princi evropian, duke argumentuar se Qemali përfaqësonte vetëm Shqipërinë e Jugut dhe nuk kishte të drejtë të fliste në emër të të gjithë shqiptarëve.
Ferdinandi, i cili kishte lehtësuar transportin e Ismail Qemalit dhe të rrethit të tij në Evropë, u bë një nga kandidatët për fronin shqiptar gjatë Kongresit të Triestes në shkurt 1913.
Veçmas Ferdinand d’Orléans, kandidaturat e tjera ishin;
Huan de Aladro (Gjin Kastrioti)
Albert Gjika
Ahmed Fuad
Princ W.Vidi
Përgatiti Elis Buba/usalbanianmediagroup
