Në Muzeun Arkeologjik Kombëtar, Athinë nuk është e rrallë të hasësh edhe përkrenare e tipit ilir të zbukuruar me dy luanë (shih figurën) dhe të ta paraqesin si helmetë e tipit “greko-ilir”.
Përkrenare bronzi greke “tipi ilir” nga Argolida (shek. VI-V p.e.s.), (ajo e figurës)
E punuar me bronz me përmasa 25,40 cm e gjatë x 22,86 cm diametër me dekorim të gdhendur.
Përkrenarja e tipit ilir (ose e ashtuquajtura helmeta e tipit “greko-ilir”) është një stil helmete bronzi, e cila në variacionet e saj të mëvonshme mbulonte të gjithë kokën dhe qafën dhe ishte me fytyrë të hapur në të gjitha format e saj. Filloi në Peloponez, aty ku shtrihet Greqia e sotme dhe u zhvillua gjatë shekujve 8 dhe 7 para Krishtit (700–640 pes). Pozicionimi dhe shtrirja e “Greqisë së lashtë” jo pa arsye i është lënë në prehër mitologjisë dhe aty janë konceptuar edhe ndërthurje të shumta mes mitit dhe historisë.
Shumë studiues bashkëkohorë, mendojnë se nuk ka një etnos grek në antikitet. Një nga ata është edhe Th. Harrison, i cili shkruan se: “Helenët nuk përbëjnë një trung etnik e kombëtar të veçantë, por janë grupe kulturor i disa popujve. Në kohët klasike, helenët e konsideronin veten një ansambël familjesh. Ata nuk përbëjnë një etnos.”(Th.Harrison. 1988, f.24)
Grenier thotë se: “Helenët përbëjnë një larmi të madhe etnike të shkaktuar nga origjina e tyre”(J.de la Grenier, 1995, f.39)
Sipas dëshmive arkeologjike, përkrenarja e tipit e tipit “Ilir” ka evoluar nga tipi Kegelhelm (ose Kegel) i periudhës arkaike të gjetur në Argos. Helmetat më të hershme të tipit “ilir” u zhvilluan në një punishte që ndodhej në Peloponezin veriperëndimor (mundësisht Olimpia), megjithëse helmetat e para “ilire” të tipit II u krijuan në punishtet korintike. Helmetat e para të tipit III u krijuan në punishte të vendosura diku në bregdetin ilir të Adriatikut. Përkrenarja e tipit “ilir” nuk pengonte shqisat kritike të shikimit të mbajtësit, megjithëse dy varietetet e para pengonin dëgjimin.
Kishte katër lloje të këtyre përkrenareve dhe të gjitha ishin me fytyrë të hapur:
Lloji I (rreth 700–640 para Krishtit) e la qafën të pambrojtur dhe pengoi dëgjimin.
Lloji II (rreth 600 para Krishtit) ofroi mbrojtje të qafës dhe përsëri pengonte dëgjimin.
Lloji III (rreth 550 para Krishtit) ofronte mbrojtje të qafës dhe lejonte dëgjim më të mirë.
Lloji IV (rreth 500 para Krishtit) ishte i ngjashëm me Tipin III, por dëgjimi nuk ishte fare i dëmtuar.
Përkrenarja e tipit ilir u përdor nga fiset Ilire autoktone, por edhe etruskët, skithët dhe u bë e njohur nga Ilirët që dominonin në gjithë Gadishullin që mbante emrin e tyre. Kjo lloj përkrenare nuk përdorej më në shumicën e pjesëve të rajonit në fillim të shekullit të 5-të para Krishtit. Përdorimi i saj në Iliri mori fund në shekullin e IV para Krishtit.
Foto:Muzeu Arkeologjik Kombëtar, Athinë – Greqi
Përgatiti: Elis Buba/usalvision
