Historiani i njohur Marenglen Kasmi ishte i ftuar në Dritare TV, në emisionin Dekalog nga Roland Qafoku, ku diskutoi në detaje Konferencën e Mukjes dhe rolin e Serbisë dhe Jugosllavisë në këtë ngjarje të rëndësishme të Luftës së Dytë Botërore.
Kasmi tha se botimi i studimit të tij mbi Konferencën e Mukjes në një revistë shkencore të Beogradit hap një debat shkencor mbi këtë ngjarje historike. Ai shtoi se pret reagime dhe reflektime nga homologët e tij, ndërsa nënvizoi se roli i Serbisë dhe Jugosllavisë në prishjen e marrëveshjes ishte minimal, dhe vendimet kryesore u morën nga politika shqiptare dhe partia komuniste.
“Është e rëndësishme të theksohet se për Konferencën e Mukjes ka pasur interpretime të ndryshme,” tha Kasmi. “Roli i Serbisë dhe Jugosllavisë në prishjen e marrëveshjes është minimal; vendimet kryesore i mori politika shqiptare. Diplomacia amerikane dhe e Shqipërisë pas luftës vlerësonte mundësinë e negociatave me gjermanët, por politika shqiptare e përdori kapitalin politik në favor të vet. Fronti nacional dhe partia komuniste shqiptare kishin ndikim të pa diskutueshëm, dhe çdo veprim duhet kuptuar në kontekstin e kohës.”
Historiani po ashtu shpjegoi arsyet e publikimit të studimit të tij në një revistë shkencore të Beogradit: për të hapur një debat shkencor ku historiografia serbe ka interpretime të ndryshme dhe për të nxitur diskutim mbi bazën e dokumentacionit dhe fakteve.
Kasmi theksoi se shkenca e historisë funksionon mbi debatin dhe argumentimin profesional, jo mbi deklaratat politike.
Ai gjithashtu nënvizoi rëndësinë e dokumentacionit shqiptar dhe të huaj për të analizuar këtë ngjarje historike, duke përfshirë arkivat britanike, gjermane dhe ato shqiptare, dhe theksoi se shumë dokumente tregojnë veprime që tejkalojnë realitetin historik të asaj periudhe.
Kasmi përfundoi: “Konferenca e Mukjes nuk ishte produkt serb. Vendimet dhe prishja e marrëveshjes ishin kryesisht rezultat i politikës së brendshme shqiptare dhe influencës së partisë komuniste. Historia duhet analizuar me fakte, dokumente dhe qasje shkencore, jo përmes propagandës apo interpretimeve politike.” -dritare.net
