Si Serbia u shpall Judenfrei ndërsa historia shqiptare falsifikohet
Kur gishti tregues fsheh dorën e gjakosur
Në lojën e rrezikshme të historisë së rindërtuar, nuk ka propagandë më të sofistikuar sesa ajo që akuzon të tjerët për mëkatin që vet e ka kryer. Serbia ka ndërtuar me kujdes, dekadë pas dekade, një narrativë ku emri “Skanderbeg” — i huazuar nga heroi kombëtar shqiptar — shndërrohet në një mjet baltosje ndaj popullit shqiptar. Por dokumentet historike, gjyqet e luftës dhe veprat akademike flasin ndryshe — me saktësinë e arkivave dhe me gjakftohtësinë e fakteve të pakundërshtueshme.
Serbët dhe nazistët
Ndërkohë që lufta e Dytë Botërore po rimodelonte hartën e Evropës me zjarr dhe gjak, territori i pushtuar serb nuk ishte një vend i rezistencës heroike që historiografia serbe tenton ta promovojë. Ishte, mbi të gjitha, një laborator bashkëpunimi me pushtuesin nazist.
Qeveria Nediq dhe zbatimi i Holokaustit
Gjenerali Milan Nediq, kryeministër i Serbisë së pushtuar nga viti 1941 deri në vitin 1944, drejtoi një regjim kuisling që nuk u kufizua në pajtimin pasiv me pushtuesin — ai u bë vegël aktive e politikës naziste të shfarosjes. Sipas revistës Balkan Transitional Justice, “Qeveria e Nediqit ishte drejtpërsëdrejti e përfshirë në konfiskimin e pasurive të paluajtshme hebraike, si dhe në identifikimin dhe arrestimin e hebrenjve në Serbinë e pushtuar, gjë që konfirmon rolin e tij në zbatimin e Holokaustit në Serbi.”
Pasoja ishte katastrofike: deri në fund të luftës, rreth 90 për qind e popullsisë hebraike të Serbisë kishte rënë viktimë e masakrës. Beograd u shpall “Judenfrei” — i lirë nga hebrenjtë — duke u bërë kështu njëri ndër qytetet e parë në Evropë që mori këtë titull të shëmtuar.
Ky fakt nuk është pretendim propagandistik. Është titull i një vepre akademike të mirënjohur: “Serbien ist judenfrei” (Serbia është Judenfrei), shkruar nga historiani austriak Walter Manoschek, botuar nga Oldenbourg Wissenschaftsverlag, si pjesë e serisë shkencore të Institutit të Historisë Ushtarake gjermane. Libri dokumenton me saktësi skrupuloze politikën e pushtimit ushtarak gjerman dhe shfarosjen e hebrenjve në Serbi gjatë viteve 1941–1942 — me pjesëmarrjen aktive të autoriteteve serbe.
Çetnikët: Bashkëpunimi i dokumentuar dhe i pranuar
Nëse regjimi Nediq përfaqëson bashkëpunimin institucional, Çetnikët e Gjeneralit Draža Mihailović përfaqësojnë dimensionin e dytë të kësaj tradhtie historike.
Rusia dhe tribunali ndërkombëtar ushtarak
Gazetat e epokës dokumentojnë se prokuroria ruse po përgatiste prova për Tribunalin Ushtarak Ndërkombëtar të Nurembergut, prova që vërtetonin se Gjenerali Mihailović, drejtues i Çetnikëve dhe ministër i luftës i qeverisë jugosllave të Mbretit Pjetër, bashkëpunonte me gjermanët që nga viti 1941. Sipas burimeve informative të shkrimeve të asaj kohe, dëshmitë përfshinin dokumente që tregonin se Mihailović kishte përdorur armë dhe para aleate për të ndihmuar gjermanët dhe për të shkatërruar lëvizjet “autentike” partizane.
Informatorët pranë rusëve deklaruan se dëshmitë dokumentonin se qeveria e mbretit në mërgim kishte mbështetur këtë dyanshmëri flagrante.
Pranimi i fajit nga vetë Çetnikët
Ajo çka propagandën e bën edhe më të pavend është fakti se bashkëpunimi serb me nazistët nuk mbeti vetëm pretendim i armiqve — ai u pranua haptazi nga vetë pjesëmarrësit.
Sipas kronikave gjyqësore të Beogradit, Slavoljuo Vranjesich, 42 vjeç, shef çetnik, u deklara fajtor para tribunalit ushtarak jugosllav për akuzat e bashkëpunimit me gjermanët dhe tradhtinë kombëtare. Ai ishte i pari ndër nënushtarët e Mihailović që mori mbi vete pa asnjë rezervë fajin për rradhitje me armikun.
Një tjetër i pandehur, Radoslav-Rade Radich, ish-komandant i një njësie çetnike boshnjake, pohoi se kishte bashkëpunuar me Ustashinë, ushtrinë kuislinge të Kroacisë gjatë luftës, por shtoi se “nuk kishte alternativë tjetër.”
Pranimi i Mihailović vetë
Edhe Mihailović vet, sipas kronikave të gjyqit, kishte pranuar gjatë hetimeve paraprake se kishte bashkëpunuar me amerikanin Kolonel McDowell, duke thënë: “Kur rusët të arrijnë kufirin, Ushtria e Kuqe nuk do të hyjë në Jugosllavi.” Ai pretendonte se Koloeni McDowell i kishte premtuar mbështetjen amerikane ekskluzive për qeverinë dhe lëvizjen e tij. Siç citonte kronistika e gjyqit, Mihailović pohonte: “Lufta kundër gjermanëve nuk na intereson. Detyra juaj është të mbani njerëzit tuaj.”
Shqipëria: Vendi i vetëm që rriti popullsinë hebraike gjatë luftës
Ndërkohë që Serbia bëhej “Judenfrei”, çfarë po ndodhte përmes bjeshkëve shqiptare?
Burimet e Yad Vashem dhe të arkivave ndërkombëtare japin një përgjigje të qartë: Shqipëria ishte vendi i vetëm evropian i pushtuar nga nazistët ku popullsia hebraike u rrit gjatë Luftës së Dytë Botërore — nga rreth 200 hebrenj vendas para luftës, deri në afërsisht 2,000 në fund të saj, ndërsa refugjatë nga pjesë të tjera të Evropës gjenin strehë në tokën shqiptare.
Autoritetet lokale dhe qytetarët shqiptarë refuzuan sistematikisht t’u jepnin forcave gjermane të pushtimit lista të banorëve hebraike. Ky refuzim nuk ishte rastesishem — ai ishte i rrënjosur thellë në kodin e nderit shqiptar, Besën, sipas së cilës mysafiri duhet mbrojtur me çdo çmim.
Shqiptarët — si myslimanë ashtu edhe të krishterë — fshehën dhe mbrojtën hebrenjtë. Ky fakt është i dokumentuar nga Yad Vashem, institucioni ndërkombëtar i kujtimit të Holokaustit, dhe nga dhjetëra dëshmi direkte.
Miti i “Divizionit Skanderbeg”: flluska e sapunit që shpërthen
Dhe tani vjen argumenti qendror i propagandës antimshqiptare: Divizioni SS “Skanderbeg” — 21st Waffen Mountain Division of the SS Skanderbeg. Ky emër heroi kombëtar shqiptar, i huazuar nga regjimi nazist kundër vullnetit të popullit shqiptar, shitet sot si “dëshmi” e bashkëpunimit shqiptar me Hitlerin.
Analiza historike objektive zbërthen me lehtësi këtë narrativë të fabrikuar:
Pyetja e parë: Çfarë është një “divizion” në kuptimin e vërtetë ushtarak?
Një divizion i plotë ushtarak numëron zakonisht ndërmjet 15,000 dhe 25,000 ushtarë. Ky është standardi i njohur i organizimit ushtarak — nga Bundeswehr-i gjerman deri te Ushtria Amerikane. “Divizioni” Skanderbeg, i thirrur kështu si propagandë nga Berlini nazist, numëronte — në vlerësimet më bujare — jo më shumë se 5,000 deri në 6,000 burra. Kjo nuk është as një e treta e fuqisë së një divizioni të plotë. Terminologjia “divizion” ishte etiketë propagandistike e Waffenschutzstaffel-it, jo realitet ushtarak.
Pyetja e dytë: Sa kohë jetoi kjo njësi?
Ngritja e kësaj njësie filloi në prill 1944. Brenda disa muajsh, ajo ishte praktikisht e shpërbërë — jo nga humbja në betejë, por nga dezertimi masiv i shqiptarëve. Ushtarët shqiptarë braktisnin uniformat dhe pushkët naziste, shpeshherë duke i vrarë oficerët e tyre gjermanë gjatë largimit. Historikisht, dezertimi dhe rezistenca e brendshme ndaj komandës naziste janë vetë dëshmi e qartë e anës ku rreshtohen njerëzit kur historia i vë në provë.
Pyetja e tretë: Kush e krijoi, dhe kundër vullnetit të kujt?
Kjo njësi u krijua nga regjimi nazist — jo me miratimin e lëvizjeve politike shqiptare. Shumë shqiptarë u rekrutuan nën shtrëngim ose me mashtrimin e premtimeve politike. Emri “Skanderbeg” u hodh mbi të me qëllim propagandistik nga Berlini, pikërisht për të tërhequr rekrutë nëpërmjet figurës së heroit kombëtar — por kjo taktikë dështoi shpejt kur realiteti i ideologjisë naziste u bë i dukshëm.
Krahasimi historik që asnjë propagandist serb nuk e bën:
Ndërkohë që “Divizioni Skanderbeg” — me ato pak mijëra burra të detyruar dhe dezertorë — prezantohet si kolaboracionizëm shqiptar, askush nuk krahason me bashkëpunimin sistematik, institucional dhe të lartë të qeverisë Nediq, Çetnikëve të Mihailović dhe aparatit shtetëror serb — bashkëpunim i cili çoi drejtpërdrejt në gjenocidin e 90 për qind të hebrenjve të Serbisë.
Historia nuk rindërtohet me propagandë
Faktet historike janë të pakundërshtueshme: Serbia nën regjimin Nediq dhe Çetnikët e Mihailović bashkëpunuan aktivisht me pushtuesin nazist. Beogradi u bë njëri ndër qytetet e para “Judenfrei” të Evropës. Mbi 90 për qind e hebrenjve serbë u masakruan — me ndihmën direkte të autoriteteve serbe.
Shqipëria, nga ana tjetër, mbeti faqja e ndritur e Evropës: vendi i vetëm i pushtuar ku hebrenjtë shtuan numrin e tyre, ku familjet i hapën dyert e shtëpive sipas Besës, dhe ku autoritetet refuzuan të jepnin lista hebrenjsh tek nazistët.
“Divizioni Skanderbeg” — me jetëgjatësinë e tij prej disa muajsh, me dezertimin masiv të shqiptarëve dhe me vrasjen e oficerëve nazistë — nuk është dëshmi e kollaboracionizmit shqiptar. Është, paradoksalisht, dëshmi e kundërt: shqiptarët u larguan, edhe kur kushtet i diktonte pushtimi.
Historia nuk shkruhet me grushte bojë të kuqe mbi foto të nxjerra jashtë kontekstit. Shkruhet me dokumente, me vendime gjyqësore, me vepra akademike si ato të Manoschek-ut, dhe me dëshminë e atyre që mbijetuan.
Dhe në atë histori të vërtetë, zërat serbë u dëgjuan shumë herë — jo duke rezistuar, por duke bashkëpunuar. / Përgatiti Elis Buba / usalbanianmediagroup.com
————————
Ky shkrim bazohet në dokumentet arkivore të epokës, vendime gjyqësore të Tribunalit Ushtarak Jugosllav, kronika gazetareske origjinale, veprën akademike “Serbien ist judenfrei” të Walter Manoschek-ut, dhe burimet e Yad Vashem mbi historinë e Holokaustit në Ballkan.
