Në librin “Nel nome di Luigi Pirandello e gli Arbëreshë”, albanologu dhe profesor i letërsisë shqipe, Matteo Mandalà sjell një studim të thelluar mbi marrëdhëniet që shkrimtari dhe dramaturgu Luigi Pirandello pati, drejtpërdrejt ose tërthorazi, me figura të rëndësishme të botës arbëreshe të Siçilisë. Është fjala veçanërisht për kontaktet personale dhe ndikimet letrare të shkrimtarit të madh italian, ndërsa autori sjell një rindërtim historik dhe kulturor që tregon se bota arbëreshe ishte e pranishme në horizontin intelektual të Pirandellos më shumë nga sa është vënë re deri më sot.
Në qendër të vëllimit qëndron lidhja mes Pirandellos dhe personaliteteve arbëreshe si Francesco Crispi, Gabriele Dara, Nicola Barbato dhe Giuseppe Schirò. Përmes analizës së romanit I vecchi e i giovani, Mandalà tregon se disa prej këtyre figurave historike gjejnë jehonë në personazhet e veprës, të ripunuara nga Pirandello sipas mënyrës së tij karakteristike, mes historisë, konfliktit të brezave, krizës së idealeve dhe përplasjes së madhe politike të Italisë pasbashkimtare.
Një vend të veçantë zë korrespondenca mes Pirandellos dhe Giuseppe Schirò-s, mikut të tij arbëresh nga vitet e formimit. Letrat dhe dorëshkrimet e zbuluara gjatë dekadave të fundit bëjnë të mundur një lexim më intim të rinisë së Pirandellos, por edhe një kuptim më të thellë të botës arbëreshe si hapësirë krijimi, debati dhe vetëdijeje kulturore.
Vëllimi përmbledh tre studime të shkruara në periudha të ndryshme, por të bashkuara nga një shqetësim i përbashkët: të kuptohet se çfarë zbulon Pirandello për arbëreshët dhe, njëkohësisht, çfarë zbulojnë arbëreshët për Pirandellon. Përgjigjja që jep Mandalà është një kërkim i kujdesshëm filologjik, historik dhe letrar, ku letërsia nuk ndahet nga politika, kujtesa, identiteti dhe lëvizjet shoqërore.
“Nel nome di Luigi Pirandello e gli Arbëreshë” vjen si një kontribut i rëndësishëm jo vetëm për studimet pirandeliane, por edhe për albanologjinë dhe studimet arbëreshe. Përmes dokumenteve, letrave, teksteve poetike dhe materialeve të rralla që përfshihen në vëllim, libri rikthen në vëmendje një traditë intelektuale që nuk duhet parë si periferi folklorike e kulturës italiane, por si pjesë aktive e historisë së saj letrare, politike dhe shoqërore.
