• Kryesore
  • Aktualitet
    • Politika
    • Kronike
    • Ekonomia
  • Pikepamje
  • Rajoni
  • Bota
  • Diaspora
  • Sociale
  • Kultura
  • English
US Albania Media Group
  • Kryesore
  • Aktualitet
    • Politika
    • Kronike
    • Ekonomia
  • Pikepamje
  • Rajoni
  • Bota
  • Diaspora
  • Sociale
  • Kultura
  • English
Asnjë Rezultat
Shikoni të Gjithë Rezultatet
  • Kryesore
  • Aktualitet
    • Politika
    • Kronike
    • Ekonomia
  • Pikepamje
  • Rajoni
  • Bota
  • Diaspora
  • Sociale
  • Kultura
  • English
Asnjë Rezultat
Shikoni të Gjithë Rezultatet
US Albania Media Group
Asnjë Rezultat
Shikoni të Gjithë Rezultatet
Kreu Kultura

Vangjel Ljapi— 94 vite dëshmi të gjalla të pasurisë kulturore arvanitase

Vinny nga Vinny
16 Dhjetor, 2025
Në Kultura, Pikepamje
0
Vangjel Ljapi— 94 vite dëshmi të gjalla të pasurisë kulturore arvanitase
0
NDARJET
23
SHIKIMET
Share on FacebookShare on Twitter

E quanin Vangjel Ljapi. Një personazh si në filma, në kërkim të së vërtetës, të rrënjëve të fshira si pluhur me fshesë. 94 vjetë dëshmi të shkruara nga dora e tij, si arbëror nga Elefsina e Greqisë, dekoruar nga presidenti i Shqipërisë me urdhërin “Naim Frashëri i Artë”. Ai dinte çdo të thoshte mbiemri i tij. Lab nga Laberia. Rrënjë e degë shqiptar arvanitas. Nga ata shqiptare sic thoshte ai vete, “që muarën pushkën në dorë me 1821 dhe i dhanë lirinë Greqisë, se ishim këtu me shume se katërqind vjet shkelur nga turku.” Ata “kolonolelët”, të gjithë kapedanët, kryeheronjtë, “s’dinin të flisnin gjuhën greke.” Karaiskaqi, Bubulina grua me anije, Ipsilanti, Kollokotroni (Bithëguri) Bocari, Mjauli, Xhavella, Farmaqi, Kryeziu, Dako, Nikita …, etj. “Duhet të më pyesësh cili s’ishte arvanit. E, unë s’kam të të them asnjë!” mbahet mend të ketë pohuar ky studiues serioz cilësuar si folklorist më kot, kur ai është marrë me filolologji dhe antropologji të mirfilltë.

Vangjel Ljapi (1914–2008) përfaqëson një nga figurat më domethënëse të mendimit dhe kulturës arvanitase në Greqinë e shekullit XX. I formuar në fushën e juridikut, por i përkushtuar me pasion studimit të trashëgimisë së prejardhjes së tij, ai u shndërrua në një ndër zërat më të qëndrueshëm dhe më autoritarë në mbrojtje të identitetit arvanitas. Për shumë vite, Ljapi drejtoi shoqatën e Arvanitëve të Greqisë, duke i dhënë asaj jo vetëm orientim institucional, por edhe një vizion kulturor afatgjatë.

Veprimtaria e tij krijuese është e jashtëzakonshme si për nga vëllimi, ashtu edhe për nga thellësia. Me 39 vepra të botuara, ai ndërtoi një korpus të gjerë studimor që dokumenton me kujdes botën shpirtërore, zakonet dhe shprehjet tradicionale të arvanitasve. Librat e Ljapit shpalosin një univers kulturor të pasur, ku gërshetohen ritualet e jetës familjare, këngët lirike dhe vajtimet, lojërat e fëmijëve, vallet, mitet dhe rrëfimet popullore – elemente që përbëjnë thelbin e kujtesës kolektive arvanitase.

Përmes këtij kontributi, ai nuk u mjaftua vetëm me ruajtjen e folklorit, por e vendosi trashëgiminë arvanitase në kontekstin më të gjerë të historisë së Greqisë, duke theksuar rolin e saj vendimtar në formësimin e shoqërisë dhe në ngjarjet themelore të shtetit modern grek, veçanërisht gjatë periudhës së Revolucionit për Pavarësi. Në këtë kuptim, vepra e tij shërben si dëshmi historike dhe kulturore, por edhe si akt ndërgjegjësimi.

Ndër botimet më përfaqësuese të Vangjel Ljapit dallohen tituj si Martesa Arvanitase, Laografia Erotike e Arvanitasve, Zakone Arvanitase – Mentalitete, Vajtime Arvanitase, Kënga Erotike Kundurjotase, Lojërat Fëmijërore të Arvanitasve, Tradita Popullore dhe Përralla, Vallet Arvanitase, së bashku me një sërë studimesh të tjera me vlerë dokumentare.

Vangjel Ljapi, folklorist, studiues dhe autor i shquar i Elefsinës, ndërroi jetë më 12 shkurt 2008, në moshën 94-vjeçare. Një memorial i 40-ditëshit u mbajt nje te dielë te atij marsi, në Kishën e Shën Gjergjit të Elefsinës. Shumë arvanitas u mblodhën në nderim të tij.

Gjatë karrierës së tij të gjatë, Ljapi la pas një trashëgimi të konsiderueshme letrare: 39 libra, 4.737 faqe dhe qindra artikuj në gazeta lokale dhe kombëtare. Që nga viti 1975, kur doli libri i tij i parë “ΕΛΕΥΣΙΝΑ”, ai publikoi studim pas studimi pa ndalur, duke dokumentuar historinë, zakonet dhe trashëgiminë arbërore të Elefsinës dhe rrethinave.

Trashëgimia që la pas Vangjel Ljapi tejkalon kufijtë e një komuniteti të vetëm. Ajo përbën një pasuri kulturore me rëndësi të veçantë për gjithë hapësirën shqiptare dhe ballkanike, një dëshmi e gjallë e qëndrueshmërisë së identitetit dhe e fuqisë së kujtesës kulturore përballë harresës.

A beautiful painting titled “Albanesen (1871)”, portraying a traditional Albanian/Arvanite Orthodox wedding in Attica, capturing the customs and attire of the time.
Etiketa: arvanitasfolklorishtnaim frasheri artenderishqiptarstudiuesvangjel ljapi
Shkrimi Mëparshëm

Kastriotët, “Dux Illyriae” dhe Pirgu Arbanas: Përgjigje shkencore ndaj revizionizmit historik të “Protothema”

Shkrimi Vijues

Lahuta shqiptare jehon në Vatikan në aktivitetin për nder të Shën Terezës

Shkrimi Vijues
Lahuta shqiptare jehon në Vatikan në aktivitetin për nder të Shën Terezës

Lahuta shqiptare jehon në Vatikan në aktivitetin për nder të Shën Terezës

Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *

  • Prirje
  • Komente
  • Të fundit

Legjenda e Rozafës, për t’u ngritur një kala, u flijua një grua

25 Qershor, 2021

Realizuar në vitin 1467, zbulohet portreti origjinal i Skënderbeut nga Gentile Belini

21 Mars, 2024

Populli vuante për bukë, shikoni si jetonte Enver Hoxha, gazetari anglez publikon fotot e pabesueshme

22 Dhjetor, 2020

E vërteta mbi historinë e xhaxhait të Vjosa Osmanit, që u varros i gjallë nga Enveri

18 Dhjetor, 2020

Shqiptarët në Udhëkryq!

0

Meditime NYC 2020…

0

Paradokset e ditës së parë të shkollës

0

Foto – “ 70% plagjaturë në artikullin shkencor”/ Studiuesi “nxjerr zbuluar” Ministren e re të Arsimit

0
107 vite nga kalimi në amshim/ Homazhe pranë varrit monumental të Ismail Qemalit në Vlorë

107 vite nga kalimi në amshim/ Homazhe pranë varrit monumental të Ismail Qemalit në Vlorë

24 Janar, 2026
Musine Kokalari, intelektualja që sfidoi regjimin komunist

Musine Kokalari, intelektualja që sfidoi regjimin komunist

24 Janar, 2026
Mani dhe Maniotët: Rigjetja e rrënjëve arbërore përmes historiografisë së Kanellidis dhe Sathas

Mani dhe Maniotët: Rigjetja e rrënjëve arbërore përmes historiografisë së Kanellidis dhe Sathas

24 Janar, 2026
Kush u’a nxori në pritë xhandarëve malazezë Isa Boletinin dhe trimat e tij në Podgoricë më 23 janar 1916?

Kush u’a nxori në pritë xhandarëve malazezë Isa Boletinin dhe trimat e tij në Podgoricë më 23 janar 1916?

24 Janar, 2026
107 vite nga kalimi në amshim/ Homazhe pranë varrit monumental të Ismail Qemalit në Vlorë

107 vite nga kalimi në amshim/ Homazhe pranë varrit monumental të Ismail Qemalit në Vlorë

24 Janar, 2026
Musine Kokalari, intelektualja që sfidoi regjimin komunist

Musine Kokalari, intelektualja që sfidoi regjimin komunist

24 Janar, 2026
Mani dhe Maniotët: Rigjetja e rrënjëve arbërore përmes historiografisë së Kanellidis dhe Sathas

Mani dhe Maniotët: Rigjetja e rrënjëve arbërore përmes historiografisë së Kanellidis dhe Sathas

24 Janar, 2026
Kush u’a nxori në pritë xhandarëve malazezë Isa Boletinin dhe trimat e tij në Podgoricë më 23 janar 1916?

Kush u’a nxori në pritë xhandarëve malazezë Isa Boletinin dhe trimat e tij në Podgoricë më 23 janar 1916?

24 Janar, 2026
Pikturat murale të Kishës së Shën Todrit i nënshtrohen restaurimit të specializuar

Pikturat murale të Kishës së Shën Todrit i nënshtrohen restaurimit të specializuar

23 Janar, 2026
Reflektime mbi 50 vite të sportit shqiptar, Ahmet Shqarri sjell librin“Copëza Mozaiku”

Reflektime mbi 50 vite të sportit shqiptar, Ahmet Shqarri sjell librin“Copëza Mozaiku”

23 Janar, 2026
  • Home
  • Kreu

© 2026 JNews - Premium WordPress news & magazine theme by Jegtheme.

Mirë se Erdhe!

Hyni në llogarinë tuaj më poshtë

Harruat Fjalëkalimin?

Merrni Fjalëkalimin

Ju lutemi shkruani emrin e përdoruesit ose adresën e emailit për të rivendosur fjalëkalimin tuaj.

Identifikohu

Add New Playlist

Asnjë Rezultat
Shikoni të Gjithë Rezultatet
  • Kryesore
  • Aktualitet
    • Politika
    • Kronike
    • Ekonomia
  • Pikepamje
  • Rajoni
  • Bota
  • Diaspora
  • Sociale
  • Kultura
  • English

© 2026 JNews - Premium WordPress news & magazine theme by Jegtheme.