Nga Harry Dukagjini
A e keni dijtur qe motra e Nene Terezes ishte spikere e Radio Tiranes? A keni degjuar qe babai i Nene Terezes kishte ndertuar Teatrin e Shkupit?
Fama e Gonxhe Bojaxhiut duket se ka lene ne hije disa Bojaxhi te tjere te cilet meritojne te permenden per punen e tyre, humanizmin e kontributin dhene kultures tone.
Kole Bojaxhiu, i ati i Nene Terezes (ne foto larte,majtas) i lindur ne Prizren, ishte farmacist, ndertues, poliglot, por edhe muzicient. Ai luante ne tri instrumente muzikore dhe ishte njeri nder themeluesit e finacuesit e Orkestres se Pare Frymore Shqiptare te Shkupit e cila mori emrin simboilik “Zana e malit”. Kjo shoqeri ishte dege e Klubit Shqiptar te Shkupit. Kur ne gusht te vititi 1912 rreth 30.000 luftetare hyne ne Shkup dhe cliruan qytetin, Orkestra “Zani i malit ” i priti me kengen “Zgjidhni shqiptar bajrakun”. Gati e tere familja e Kole Bojaxhiut ishte e lidhur me muziken. Vete Gonxhe Bojaxhiu kendonte ne Korin e Shoqerise “Besa”. Kola ishte filantropist qe ndihmoi te varferit dhe disa shoqata e grupe kulturore e patriotike shqiptare te kohes. Kompania e tij e ndertimit ndertoi teatrin e pare profesionist te Shkupt si dhe disa objekte tjera kulturore tjera te qytetit. Ai dha ndihma edhe per ndertimin e hekurudhes Shkup-Kacanik-Prishtine. Shtepia e tij ishte vater ku tuboheshin patrotet shqiptar te kohes si: Bajram Curri, Mati Logoreci, Hasan Prishtina. Lazer Mjeda, Sabri Qyteza etj
.
Kole Bojaxhiu ishte edhe politikan. Ai madje u zgjodhe edhe delegat ne Parlamentin e Mbreterise Serbo-kroato-sllovene. Mirepo aktiviteti i tij politik nuk shihej mire nga shteti i ri sllav. Ai vdiq nga helmimi me ushqim, pas nje mledhje ne Beograd, mirepo kjo vdekje mbetet edhe sot enigme e madhe. Besohet se pushteti beri atentat mbi Kole Bojaxhiun duke e helmuar, per shkak te aktivitetit te tij politik. Sic ka rrefyer me vone bashkeshortja e tij Dranja, ai kishte nje parandjenje se serbet do te provojne ta likuidojne fizikisht. Vdiq, ne vitin 1919 duke e lene Gonxhe Bojaxhiun 10 vjece jetime. Ndoshta kjo eshte nje aresye sekrete pse, me vone Nene Tereza gjithnje u perpoq te qendroje jashte politikes. Pas vdekjes se babait, Gonxhja me te emen, ,vellaun e motren ne vitin 1934 vendosen ne Tirane.
Ageja ishte femiu i pare i Kole Bojaxhiut, motra e madhe e Nene Terezes se ardhshme. Ne Tirane ajo beri pune te ndryshme kryesisht ne jeten kulturore te qytetit. Nje kohe punoi edhe ne Ministrine e Kultures, pastaj ne disa ambasada te huaja dhe per nje kohe ishte edhe spikere e Radio Tiranes ne gjuhe te huaja, pasi qe fliste disa gjuhe. Kur motra e saje Gonxhe Bojaxhiu u afirmua ne bote si Nene Tereza, familja ne Tirane u vu ne shenjester te pushtetiti komunist. Rreth vitit 1957, ne Shqiperi filloi perndjekja fitare. Per kete aresye Agen e larguan nga puna dhe ajo u detyrua te punoje si rrobaqepese per egzistence.
Djali i vetem i Kole Bojaxhiut, Lazёri ishte kolonel nё Ushtrinё Shqiptare para Luftёs sё Dytё Botёrore. Ai kishte mbaruar Akademinё Ushtarake nё Itali. U largua nga Shqipёria nё fillim tё Luftёs sё Dytё Boterore dhe nuk arrijti kurr me te kethehet ne Shqiperi. Lazёr Bojaxhiu vdiq nё vitin 1981 nё Palermo tё Siçilisё, nё moshёn 73 vjeçare. Ai gjithnje vuajti per te atin Kolen e posacerisht per shkak te rrethanave ne te cilat serbet e likuiduan. Pikerisht ata qe e likuiduan, shume vite me vone u perpoqen ta shpallin jo shqiptar, duke thene se ai ishte vlleh me kombesi.
Mbiemri Bojaxhiu eshte i perhapur gadi ne tere Ballkanin, nga Rumania deri ne Bullgari e Shqiperi madje edhe ne Itali. Ne Maqedoni, pos mbiemrit Bojaxhi ka edhe mbiemra Bojaxhiev dhe Bojaxhijevski qe jane nje trajte e “sllavizuar” e mbiemrit shqiptar Bojaxhi, ndonese edhe ky emer ka burimin ne gjuhen turke. Nga shume Bojaxhi te Ballkanit, natyrisht me e njohura eshte familja Bojaxhiu e Gonxhe Bojaxhiut dhe pastaj atletja e notuesja Atina Bojaxhiu per te cilen mund te lexoni nje shkrim ne po kete faqe.
(Ne foto: Kole Bojaxhiu,djathtas Gonxhe Bojaxhiu me te emen, motren dhe vllaun,me poshte Shoqeria Muzikore e Shkupit “Zana e Malit” me K.Bojaxhiun ulur ne mes)
