“La Bibliothèque Historiale” (1587) Nicolas Vignier
Në debatin e ethshëm mbi autoktoninë dhe prejardhjen e popujve të Ballkanit, shpesh dëgjojmë se pretendimet shqiptare janë “produkte të nacionalizmit të vonë”. Mirëpo, pluhuri i shekujve shpesh fsheh dëshmi që thyejnë këtë narrativë. Një nga këto dëshmi vjen nga Parisi i vitit 1587, nga pena e një prej historianëve më prestigjiozë të kohës: Nicolas Vignier.
Kush ishte Nicolas Vignier?
Për të kuptuar peshën e këtij dokumenti, duhet kuptuar autori. Nicolas Vignier (1530–1596) nuk ishte thjesht një kronikan, por “Historiographe du Roy” (Historiograf i Mbretit të Francës). Ai shërbente në oborrin e Henri III dhe njihej për një metodologji rigoroze, duke u mbështetur në burime klasike dhe arkivore, larg ndikimeve politike të rajonit tonë.
Në veprën e tij monumentale, “La Bibliothèque Historiale”, Vignier ofron një pasqyrim të qartë të asaj që Evropa e Rilindjes dinte dhe pranonte si fakt historik mbi identitetin e shqiptarëve.
Shqiptarët si trashëgimtarë të antikitetit
Në faqen 715 të vëllimit të dytë (siç shihet në dokumentin e sekuestruar), Vignier shkruan një fjali që sot do të trondiste shumë katedra ballkanike:
“…les Albanois nommez anciennement Epirotes & Macedoniens…” (“…shqiptarët, të quajtur lashtësisht Epirotë dhe Maqedonas…”)
Kjo nuk është një perifrazë poetike. Në kontekstin e shekullit XVI, kjo tregon një vazhdimësi të drejtpërdrejtë etno-gjeografike. Për historiografinë mbretërore franceze, shqiptarët e kohës ishin pasardhësit legjitimë të fiseve që popullonin Epirin dhe Maqedoninë antike.
“Estradiotët” dhe Rezistenca në Shkodër
Dokumenti tjetër (faqe 785) i referohet “Estradiots” (Stradiotëve), kalorësisë së lehtë shqiptare që la emër në të gjithë Evropën. Vignier përmend kapitenë si Cledacorindulo dhe aksionet e tyre në More (Peleponez) dhe Scutari (Shkodër), të cilën ai e citon me emrin antik Scodra.
Përmendja e Shkodrës dhe lidhja e saj me identitetin shqiptar përforcon idenë se:
- Territorialiteti: Shqiptarët njiheshin si zotër të trojeve nga Shkodra deri në More.
- Identiteti ushtarak: Emri “Stradiot” ishte pothuajse sinonim i luftëtarit shqiptar, i vlerësuar nga Venecia dhe Franca.
Pse ka rëndësi ky dokument sot?
Në këndvështrimin akademik, rëndësia e kësaj vepre qëndron në dy pika kryesore:
Para-Nacionalizmi: Ky libër është shkruar 300 vjet përpara se të lindnin lëvizjet nacionaliste ballkanike. Kjo do të thotë se identifikimi i shqiptarëve me epirotët dhe maqedonasit nuk ishte “shpikje e Rilindjes Shqiptare”, por një bindje e konsoliduar ndërkombëtare që në shekullin XVI.
Objektiviteti Francez: Duke qenë se Vignier shkruante për mbretin e Francës, ai nuk kishte asnjë interes të “zmadhonte” historinë e shqiptarëve. Ai thjesht raportonte të vërtetën dokumentare të kohës.
Një identitet i pandryshuar
Vepra e Nicolas Vignier shërben si një pasqyrë ku shqiptarët e sotëm mund të shohin rrënjët e tyre të padiskutueshme. Kur historiografia mbretërore franceze e vitit 1587 thotë se shqiptarët janë “maqedonasit dhe epirotët e vjetër”, ajo nuk po bën propagandë, por po dëshmon një realitet historik që koha tentoi ta mbulonte, por dokumentet si ky e nxjerrin sërish në dritë.
Kjo dëshmi na kujton se historia nuk fillon me hartat e shekullit XIX, por është një proces i gjatë vazhdimësie, ku shqiptarët mbeten dekanët e vjetërsisë në Ballkan. Përgatiti Elis Buba / usalbanianmediagroup.com
