I. Shumica e shqiptarëve në Luftën e Dytë Botërore si rrallë herë në historinë e tyre me vullnet të lirë dhe pa impornim zgjodhën rrugën më të drejtë për të rifituar lirinë dhe pavarësinë e tyre përmes rezistencës antifashiste dhe luftës çlirimtare kundër shteteve pushtuese fashiste.
II. Shqiptarët për herë të parë pas epokës së Skënderbeut u bashkuan me aleatët perëndimorë dhe antifashistë në gjirin e Kombeve të Bashkuara kundër forcave të regresit më të madh të njerëzimit dhe dhanë kontributin e tyre modest në fitoren e progresit, të humanizmit, të paqes e të sigurisë ndërkombëtare.
III. Shqiptarët për herë të parë me luftën e tyre u imponuan si subjekt e faktor ndërkombëtar dhe nuk lejuan të trajtoheshin si më parë në kulisat e politikës e të diplomacisë të Fuqive të Mëdha që vendosnin për fatin e tyre dhe të Shqipërisë pa i pyetur e duke i nëpërkëmbur.
IV. Lufta Antifashiste NacionalÇlirimtare dhe reshtimi krahas Aleatëve të Mëdhenj të Kombeve të Bashkuara forcoi pozitën ndërkombëtare të Shqipërisë dhe e shpëtoi atë nga disa përpjekje që u bënë pas saj për t’i cënuar integritetin territorial dhe ndërhyrjen në punët e brëndshme.
V.Orientimi nga aleanca e madhe antifashiste e Kombeve të Bashkuara nuk ka qënë një proces dhe vendimmarrje e lehtë por kaloi përmes përplasjes së dy qasjeve, midis forcave politiko-ushtarake që kishin përqafuar antifashizmin, luftën nacionalçlirimtare dhe atyre që ose u vunë hapur në shërbim të pushtuesve ose flirtuan me ta. Pjesa e vogël e shqiptarëve që nuk e kuptuan kohën ku jetonin ose që për interesa të çastit e llogari të gabuara u orientuan nga antihistoria ose qëndruan mënjanë, nuk ishin të gjithë armiq, kishte mes tyre dhe njerëz me një të kaluar atdhetare. Ata mund të ishin në të drejtën e tyre për të kundërshtuar komunizmin si ideologji dhe bartësit e saj, por gabuan kur i luftuan ato përmes aleancës me të keqen më të madhe që ka njohur njerëzimi përgjatë historisë së tij deri në atë kohë, fashizmin e nazizmin.
VI. Antifashizmi shqiptar mbetet një monument i madh që duhet nderuar e respektuar. që duhet t’i bashkojë shqiptarët dhe jo t’i ndaj ata.Ai mbetet një vlerë e pashlyeshme e të kaluarës por edhe një kujtesë e tërheqje vëmëndje për refleksione për vigjilencë përballë sfidave të mëdha ndaj paqes dhe sigurisë që po kalon bota sot.
RUBRIKA DITORE E LIBRIT TË PËRZGJEDHUR
TITULLI: “Antifashizmi shqiptar në Luftën e Dytë Botërore”
KATEGORIA: Autorë Shqiptarë
SHTËPIA BOTUESE: Akademia e Shkencave
/MAPO/
